Khi lựa chọn đặc sản địa phương, nông sản hay các sản phẩm OCOP, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến một câu hỏi quan trọng: Sản phẩm này đến từ đâu và làm thế nào để kiểm tra thông tin trước khi mua?
Trên nhiều bao bì hàng hóa hiện nay, mã QR được sử dụng để giúp người mua truy cập thông tin sản phẩm nhanh chóng chỉ bằng điện thoại.
Tuy nhiên, không phải mã QR nào cũng có chức năng truy xuất nguồn gốc và việc quét được mã QR cũng không đồng nghĩa với việc sản phẩm đã được chứng nhận chất lượng.
Vậy truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP là gì? Mã QR cung cấp những thông tin nào và làm thế nào để kiểm tra đúng?
Hãy cùng AZAIMALL tìm hiểu.
Truy xuất nguồn gốc là hoạt động giúp xác định và theo dõi thông tin về sản phẩm qua những công đoạn của quá trình sản xuất, chế biến, lưu thông và phân phối.
Đối với nông sản và đặc sản địa phương, thông tin truy xuất có thể giúp người tiêu dùng tìm hiểu về:
Đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh sản phẩm.
Khu vực, địa điểm sản xuất.
Thông tin lô hàng và thời gian sản xuất.
Các công đoạn sản xuất, chế biến, đóng gói.
Tiêu chuẩn hoặc chứng nhận liên quan nếu có.
Hạn sử dụng và điều kiện bảo quản.
Mức độ chi tiết phụ thuộc vào hệ thống truy xuất được áp dụng và dữ liệu mà các bên có trách nhiệm cung cấp.
Giá trị quan trọng của truy xuất nguồn gốc không chỉ là biết sản phẩm được bán ở đâu, mà còn là khả năng tìm lại những thông tin liên quan đến hành trình hình thành sản phẩm.
QR Code là một loại mã hai chiều có thể được đọc bằng camera điện thoại hoặc ứng dụng quét mã phù hợp.
Khi quét, mã QR có thể dẫn người dùng đến một trang thông tin, hồ sơ sản phẩm hoặc dữ liệu được lưu trữ trong hệ thống.
Ví dụ, đối với một sản phẩm nông sản chế biến, trang thông tin truy xuất có thể cung cấp tên sản phẩm, đơn vị sản xuất, nơi đóng gói, số lô và các dữ liệu liên quan.
Điều cần phân biệt là mã QR chỉ đóng vai trò phương tiện giúp truy cập thông tin.
Mã QR không tự tạo ra độ tin cậy cho sản phẩm. Chất lượng của thông tin phụ thuộc vào dữ liệu, nguồn cung cấp và khả năng kiểm chứng.
Một mã QR dẫn đến trang quảng cáo thông thường không đồng nghĩa với việc sản phẩm có hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ.
Người tiêu dùng có thể thực hiện theo năm bước đơn giản.
Mã QR thường được đặt tại nhãn sản phẩm, tem truy xuất hoặc vị trí thuận tiện để người mua quét mã.
Cần lưu ý mã QR có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như quảng cáo, hướng dẫn sử dụng, thanh toán hoặc truy xuất nguồn gốc.
Mở ứng dụng camera hoặc công cụ quét mã QR đáng tin cậy và hướng camera về phía mã.
Trước khi mở đường dẫn, nên kiểm tra địa chỉ website được hiển thị và tránh truy cập những đường dẫn bất thường, yêu cầu cung cấp mật khẩu hoặc thông tin thanh toán không liên quan.
Khi trang thông tin xuất hiện, hãy tìm những dữ liệu quan trọng như:
Tên và hình ảnh sản phẩm.
Tên, địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh.
Xuất xứ sản phẩm.
Thông tin lô hàng, thời gian sản xuất nếu có.
Hạn sử dụng đối với sản phẩm có quy định.
Tiêu chuẩn và chứng nhận được công bố.
Nếu trang quét mã chỉ hiển thị một hình ảnh quảng cáo hoặc vài dòng giới thiệu chung, người mua chưa nên coi đó là bằng chứng đầy đủ về khả năng truy xuất nguồn gốc.
Thông tin trên hệ thống nên được kiểm tra cùng dữ liệu in trên nhãn sản phẩm.
Ví dụ, tên nhà sản xuất, tên sản phẩm, số lô hoặc hạn sử dụng không nên có những khác biệt khó giải thích.
Khi phát hiện thông tin không thống nhất, người mua có thể liên hệ nhà bán hàng hoặc đơn vị sản xuất để xác minh.
Đây là bước đặc biệt quan trọng.
Một sản phẩm có hệ thống truy xuất nguồn gốc không đồng nghĩa sản phẩm đã được công nhận OCOP.
Nếu sản phẩm được giới thiệu đạt OCOP 3 sao, 4 sao hoặc 5 sao, người mua nên kiểm tra thông tin công nhận từ cơ quan có thẩm quyền, bao gồm tên sản phẩm, chủ thể và hạng sao.
Quét QR để tìm hiểu nguồn gốc – xác minh công nhận để kiểm tra thông tin OCOP. Đây là hai việc có liên quan nhưng không thay thế cho nhau.
Mã QR có thể hỗ trợ xác minh thông tin sản phẩm, nhưng không thể mặc nhiên bảo đảm hàng thật.
Một mã QR thông thường có khả năng bị sao chép và in lên bao bì khác nếu không có các biện pháp bảo mật hoặc xác thực bổ sung.
Vì vậy, người tiêu dùng không nên chỉ dựa vào kết quả quét mã.
Để giảm rủi ro, cần kết hợp kiểm tra nhãn mác, thông tin nhà sản xuất, nơi bán hàng, tình trạng bao bì và các đặc điểm bất thường khác.
Đối với sản phẩm có hệ thống xác thực riêng, người mua nên làm theo hướng dẫn chính thức của nhà sản xuất hoặc đơn vị quản lý hệ thống.
Không chỉ phục vụ người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc còn hỗ trợ các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực quản lý.
Nhà sản xuất có thể cung cấp thông tin rõ ràng hơn về nguồn gốc, quy trình và đặc điểm sản phẩm.
Dữ liệu truy xuất được tổ chức tốt có thể hỗ trợ xác định các lô sản xuất, thời điểm đóng gói và thông tin liên quan khi cần xử lý sự cố.
Việc công bố thông tin nhất quán, có thể kiểm chứng góp phần giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm.
Khi mở rộng kinh doanh trực tuyến, nhà sản xuất cần có khả năng cung cấp thông tin chính xác cho khách hàng, đối tác và đơn vị phân phối.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc được triển khai phù hợp có thể hỗ trợ quá trình này.
Ngoài việc quét mã được cung cấp trên sản phẩm, người mua có thể tham khảo các nguồn thông tin chính thống về truy xuất nguồn gốc.
Tại Việt Nam đã có Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia cùng các hệ thống truy xuất được cơ quan quản lý và doanh nghiệp triển khai.
Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm trên thị trường đều đã có dữ liệu trong cùng một hệ thống.
Người tiêu dùng cần kiểm tra đúng nguồn thông tin phù hợp với sản phẩm, tránh hiểu rằng không tìm được dữ liệu trên một cổng tra cứu đồng nghĩa với hàng giả.
Mỗi sản phẩm địa phương đều có những câu chuyện riêng về vùng đất, nguyên liệu, quá trình sản xuất và con người làm ra sản phẩm.
Với định hướng ưu tiên sản phẩm Việt, đặc sản vùng miền, OCOP và hàng hóa từ hợp tác xã, AZAIMALL mong muốn góp phần đưa những giá trị này đến gần người tiêu dùng trên môi trường số.
Thông qua chuyên mục Kiến thức OCOP, AZAIMALL chia sẻ những thông tin hữu ích giúp người mua hiểu rõ hơn về nguồn gốc, chất lượng và cách lựa chọn sản phẩm.
Đối với các nhà sản xuất và hợp tác xã, việc xây dựng hồ sơ sản phẩm minh bạch, cung cấp thông tin chính xác và hoàn thiện hoạt động truy xuất là những bước quan trọng trong quá trình phát triển thương hiệu.
AZAIMALL – Kết nối sản phẩm Việt, lan tỏa giá trị địa phương.
Hãy tiếp tục cùng AZAIMALL khám phá những kiến thức hữu ích về sản phẩm OCOP, đặc sản Việt và kinh doanh trên môi trường số.
Nguồn tham khảo:
Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
Trang thông tin truy xuất nguồn gốc xuất xứ – Bộ Công Thương.
Các quy định của Việt Nam về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, bao gồm Nghị định 37/2026/NĐ-CP.
truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP quét mã QR sản phẩm kiểm tra nguồn gốc OCOP tem truy xuất nguồn gốc mã QR nông sản
7 cách kiểm tra nguồn gốc sản phẩm khi mua hàng online 
